Szanowna Pani
Monika Horna-Cieślak
Rzecznik Praw Dziecka
WNIOSEK O PODJĘCIE INTERWENCJI
Dotyczy: naruszenia praw małoletnich zawodników oraz wątpliwości co do zgodności regulacji sportowych
z zasadami równego traktowania i ochrony dzieci.
Szanowna Pani Rzecznik,
działając w imieniu sekcji szachowych Uczniowskiego Klubu Sportowego przy Szkole Podstawowej nr 8
w Chrzanowie oraz Klubów Sportowych; Chess in Chrzanow, 100 Bajek w Chrzanowie, Olimpijczyk
w Chrzanowie, Małopolskie Chess Tour, zwracam się z wnioskiem o podjęcie interwencji w sprawie działań podjętych przez Małopolski Związek Szachowy w ramach rozgrywek III ligi małopolskiej juniorów w szachach, organizowanych przez ten Związek Szachowy. W naszej ocenie, działaczy – trenerów – sędziów szachowych działania Administratora rozgrywek doprowadziły do naruszenia praw małoletnich uczestników współzawodnictwa sportowego.
Opis stanu faktycznego.
Drużyna klubu UKS przy SP 8 Chrzanów została dopuszczona do udziału w rozgrywkach III ligi małopolskiej juniorów w szachach i rozpoczęła udział w sezonie 2026, rozgrywając pięć rund. W trakcie trwania rozgrywek Administrator ligi zakwestionował uprawnienie jednego z zawodników do gry, powołując się na przepisy ograniczające udział zawodników, którzy w poprzednim sezonie występowali w ligach centralnych (rozgrywając więcej niż 3 partie). Zawodnik FT rozegrał faktycznie w sezonie rozgrywek 2025 – 4 partie w I lidze Juniorów w barwach UKS przy SP 8 Chrzanów jako młodszy junior. Równocześnie klub zgłosił, że w związku ze zmianami i odmłodzeniem drużyny wycofuje się z rozgrywek lig centralnych w 2026 roku (decyzja ze względu na poziom umiejętności). Taka sytuacja powoduje, że zawodnik nie będzie brał udziału w rozgrywkach wyższej ligi w 2026 roku (brak drużyny klubowej na poziomie lig centralnych) a jedynie na poziomie III ligi. Jednak decyzja Administratora rozgrywek wyklucza go całkowicie z udziału w rozgrywkach III ligi a tym samym z aktywności sportowej drużynowej w całym sezonie. Dramaturgii dla młodego zawodnika dodaje fakt, że decyzja wykluczająca go z III ligi została podjęta i zakomunikowana w trakcie rozgrywek (rozegrano 5 rund z 9). Zawodnikom, w tym małoletnim, przedstawiono publicznie (wszystkim klubom
i młodocianym zawodnikom, email do wszystkich klubów) wizję sankcji (dyskwalifikacji, kar finansowych, konsekwencji dla drużyny). W efekcie drużyna została zmuszona do wycofania się z rozgrywek w trakcie sezonu. Zawodnik i inni pozostali koledzy i koleżanki z drużyny zostali osaczeni i zastraszeni przez Administratora ligi. Dzieci i ich rodzice bardzo to przeżyli.
Wątpliwości co do regulacji i ich stosowania.
Przedmiotowa sprawa ujawnia istotne wątpliwości dotyczące treści i stosowania regulaminów
oraz komunikatów powielanych rokrocznie przez Małopolski Związek Szachowy, w szczególności: Niespójność regulacyjna i nierówne traktowanie zawodników. Z jednej strony wprowadzono ograniczenie dla zawodników (wychowanków reprezentujących rodzime kluby), którzy w poprzednim sezonie rozegrali określoną liczbę partii w ligach centralnych, uniemożliwiając im udział w rozgrywkach wojewódzkich. Z drugiej strony dopuszcza się możliwość udziału w tych samych rozgrywkach zawodników wypożyczonych z innych klubów, którzy mogli rozegrać dowolną liczbę partii w ligach centralnych. Prowadzi to do oczywistej sprzeczności oraz nierównego traktowania zawodników znajdujących się w porównywalnej sytuacji sportowej. Polityka taka nie preferuje klubów, które mają osiągnięcia w szkoleniach swoich wychowanków a zachęca do wypożyczania ,,obcych zawodników”. Jest to sprzeczne z zasadami wychowania, lokalnego patriotyzmu i nie motywujące dla wychowanków klubu.
Oparcie ograniczeń na udziale w poprzednim sezonie.
Ograniczenia dotyczą aktywności zawodnika w poprzednim sezonie, bez uwzględnienia jego aktualnej sytuacji sportowej. W praktyce oznacza to, że zawodnik może być ograniczony w prawie do gry, mimo że w bieżącym sezonie nie ma możliwości udziału w rozgrywkach wyższej klasy. Faktyczne wykluczenie z udziału w sporcie. W wyniku zastosowania regulacji dochodzi do sytuacji, w której zawodnik: nie uczestniczy w rozgrywkach centralnych, nie ma możliwości gry w lidze wyższej, a jednocześnie nie może brać udziału w rozgrywkach wojewódzkich, bo ciąży na nim znamię gry w poprzednim sezonie. Prowadzi to do całkowitego wykluczenia zawodnika z udziału w systemie współzawodnictwa sportowego, co w przypadku osoby małoletniej należy uznać za szczególnie niepokojące. Naruszenie praw małoletnich. W naszej ocenie powyższe okoliczności naruszają prawa dzieci i młodzieży, w tym: prawo do uczestnictwa w życiu społecznym i sportowym, prawo do rozwoju poprzez aktywność fizyczną i intelektualną, prawo do bezpiecznego środowiska wolnego od nadmiernego stresu i presji. Negatywne skutki dla małoletnich. Działania organizatora, w szczególności sposób komunikowania sankcji w trakcie rozgrywek, doprowadziły do: powstania stresu, lęku i niepewności wśród zawodników, utraty poczucia bezpieczeństwa, rezygnacji z dalszego udziału w rozgrywkach, wątpliwościami nad sensem dalszego uprawiania sportu.
Standardy ochrony dzieci (Safe Sport).
Zgodnie z zasadami ochrony małoletnich w sporcie, organizatorzy powinni zapewniać: spójne i sprawiedliwe zasady uczestnictwa, przewidywalność decyzji, odpowiedzialną komunikację, ochronę przed działaniami mogącymi wywołać stres i poczucie zagrożenia. W niniejszej sprawie standardy te – w naszej ocenie – nie zostały zachowane.
Wniosek.
Wnosimy o: podjęcie interwencji w sprawie, zbadanie zgodności działań organizatora z prawami dziecka, ocenę spójności i sprawiedliwości stosowanych regulacji, wystąpienie do właściwych organów sportowych o wyjaśnienia, sformułowanie zaleceń mających na celu ochronę małoletnich uczestników sportu.
Szanowny Pan Prezes
Polskiego Związku Szachowego
Radosław Jedynak
WEZWANIE DO INTERWENCJI ORAZ ZAWIADOMIENIE O MOŻLIWOŚCI POWSTANIA ODPOWIEDZIALNOŚCI ODSZKODOWAWCZEJ
Dotyczy: naruszenia zasad współzawodnictwa sportowego, ochrony małoletnich oraz powstania szkody majątkowej i niemajątkowej
Szanowny Panie Prezesie,
działając w imieniu Uczniowskiego Klubu Sportowego przy Szkole Podstawowej nr 8 w Chrzanowie, wnoszę o pilną interwencję w związku z działaniami podjętymi w ramach rozgrywek III ligi Małopolskiej przez Małopolski Związek Szachowy, a także zawiadamiam o możliwości powstania odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie organizatora rozgrywek.
Sprawa został równocześnie przesłana w celu interwencji do Rzecznik Praw Dziecka.
Stan faktyczny
Zawodnik FT został uznany za nieuprawnionego do gry z uwagi na rozegranie czterech partii w I lidze juniorów w roku 2025. Jednocześnie Klub nie uczestniczy w sezonie 2026 w rozgrywkach centralnych. Dodatkowo Klub poinformował, Administratora III Ligi Małopolskiej, Małopolski Związek Szachowy, Polski Związek Szachowy o rezygnacji z udziału drużyny w centralnych rozgrywkach w związku z odmłodzeniem składu drużyny.
Kluczowe znaczenie ma fakt, iż decyzja o konsekwencjach udziału zawodnika została zakomunikowana w trakcie trwania rozgrywek, po dopuszczeniu drużyny do udziału i rozegraniu części rund ( 4 rund wyjazdowych ok. 150 km od Chrzanowa i rundy w Chrzanowie).
W trakcie 5 rundy Administrator ligi poinformował wszystkie kluby, zawodników, kapitana drużyny o grożących konsekwencjach kontynuacji gry zawodnika i drużyny w dotychczasowym składzie i ustawieniu, w tym:
-dyskwalifikacji zawodników, sankcjach wobec drużyny, karach finansowych.
W konsekwencji, wobec presji klub zdecydował o wycofaniu drużyny z rozgrywek w trakcie sezonu. Nie zgadzamy się z decyzją Administratora MZSzach.
1. Szkoda majątkowa
W wyniku opisanych działań klub poniósł wymierne straty finansowe, obejmujące w szczególności:
-koszty organizacyjne udziału w rozgrywkach,
-koszty transportu i udziału w rozegranych rundach,
-koszty szkolenia i przygotowania zawodników do sezonu,
-utratę możliwości kontynuowania współzawodnictwa sportowego mimo poniesionych nakładów.
-opłata startowa i rankingowa.
Szkoda ta powstała w wyniku działań organizatora rozgrywek polegających na dopuszczeniu składu drużyny do udziału, a następnie zakwestionowaniu uprawnień zawodnika w trakcie sezonu.
2. Szkoda niemajątkowa (krzywda)
Działania Administratora ligi wywołały istotne negatywne skutki psychologiczne wśród zawodników, w tym osób małoletnich, w szczególności:
-poczucie zagrożenia i niepewności,
-stres i presję związaną z możliwością sankcji,
-obawę przed dalszym udziałem w rozgrywkach,
-utratę poczucia bezpieczeństwa w środowisku sportowym,
-podważenie autorytetu klubu, trenerów.
Skutki te należy ocenić jako naruszenie dóbr osobistych zawodników, kadry trenerskiej, działaczy, w tym prawa do bezpiecznego uczestnictwa w sporcie.
3. Ochrona małoletnich (Safe Sport)
Zgodnie z powszechnie przyjętymi standardami ochrony małoletnich w sporcie (tzw. Safe Sport), organizator rozgrywek zobowiązany jest do zapewnienia:
-bezpiecznego środowiska uczestnictwa,
-ochrony przed nadmiernym stresem i presją,
-odpowiedzialnej komunikacji wobec nieletnich zawodników.
Sposób działania Administratora ligi Małopolskiego Związku Szachowego, polegający na formułowaniu w trakcie rozgrywek zagrożeń sankcyjnych wobec drużyny z udziałem małoletnich, należy ocenić jako sprzeczny z tymi standardami. Powyższe działania wywołały istotne negatywne skutki, jak: powstanie atmosfery niepewności i zagrożenia, silny stres wśród zawodników, w tym osób małoletnich, rezygnację drużyny z dalszego udziału w rozgrywkach w trakcie sezonu.
4. Podstawa odpowiedzialności
W świetle obowiązujących przepisów prawa cywilnego, w szczególności art. 415 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność za czyn niedozwolony), a także zasad wynikających z ustawy o sporcie, istnieją podstawy do rozważenia odpowiedzialności odszkodowawczej za działania sprzeczne z zasadami należytej staranności organizatora współzawodnictwa sportowego.
Dodatkowo należy wskazać na naruszenie:
-zasady proporcjonalności,
-zasady pewności i stabilności rozgrywek,
-zasady równego traktowania uczestników.
Oparcie ograniczeń na udziale w poprzednim sezonie.
Ograniczenia dotyczą aktywności zawodnika w poprzednim sezonie, bez uwzględnienia jego aktualnej sytuacji sportowej. W praktyce oznacza to, że zawodnik może być ograniczony w prawie do gry, mimo że w bieżącym sezonie nie ma możliwości udziału w rozgrywkach wyższej klasy. Faktyczne wykluczenie z udziału w sporcie. W wyniku zastosowania regulacji dochodzi do sytuacji, w której zawodnik: nie uczestniczy w rozgrywkach centralnych, nie ma możliwości gry w lidze wyższej, a jednocześnie nie może brać udziału w rozgrywkach wojewódzkich, bo ciąży na nim znamię gry w poprzednim sezonie. Prowadzi to do całkowitego wykluczenia zawodnika z udziału w systemie drużynowego współzawodnictwa sportowego, co w przypadku osoby małoletniej należy uznać za szczególnie niepokojące. Naruszenie praw małoletnich. W naszej ocenie powyższe okoliczności naruszają prawa dzieci i młodzieży, w tym: prawo do uczestnictwa w życiu społecznym i sportowym, prawo do rozwoju poprzez aktywność fizyczną i intelektualną, prawo do bezpiecznego środowiska wolnego od nadmiernego stresu i presji. Negatywne skutki dla małoletnich. Działania organizatora, w szczególności sposób komunikowania sankcji w trakcie rozgrywek, doprowadziły do: powstania stresu, lęku i niepewności wśród zawodników, utraty poczucia bezpieczeństwa, rezygnacji z dalszego udziału w rozgrywkach, wątpliwościami nad sensem dalszego uprawiania sportu.
- Wniosek
Wnosimy o:
-pilne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego,
-ocenę zgodności działań Małopolskiego Związku Szachowego z obowiązującymi przepisami i standardami,
-wskazanie zasad odpowiedzialności organizatorów rozgrywek w podobnych sytuacjach,
-podjęcie działań mających na celu naprawienie skutków zaistniałej sytuacji.
Jednocześnie zastrzegamy możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na drodze cywilnoprawnej w przypadku braku polubownego rozwiązania sprawy.
Decyzje o charakterze eliminacyjnym nie mogą być podejmowane w trakcie rozgrywek, gdyż podważają ich integralność i zaufanie uczestników. Naruszona została zasada proporcjonalności w sporcie. Środek zastosowany wobec zawodnika i klubu był nadmierny i nieadekwatny do celu regulacji. Naruszono zasady równego traktowania, gdyż dopuszcza się możliwość gry w III lidze zawodników wypożyczonych, którzy grali bez ograniczeń w centralnych ligach przy jednoczesnym zakazie gry wychowanków zawodników klubów macierzystych. Prowadzi to do nierówności systemowej.
Sposób działania administratora ligi doprowadził do powstania sytuacji stresowej i destabilizującej dla młodych zawodników, co stoi w sprzeczności z wychowawczą i społeczną rolą sportu. Naruszono zasady pewności i stabilności współzawodnictwa sportowego, zasady ochrony małoletnich uczestników sportu.
Załączniki :